Power BI projelerinin başında en sık duyduğumuz cümle şu: "Bize birkaç güzel dashboard lazım." Çok doğal bir başlangıç; ne de olsa Power BI'ın en çok bilinen yüzü bu. Ama bir dashboard'un değeri, arkasındaki yapıyla birlikte ortaya çıkar.
Bu yazıda Power BI'ı bir buzdağı gibi ele alıyoruz: ekranda gördüğünüz kısım ve onu taşıyan yapı.
Dashboard
Sayfalar, grafikler, filtreler
Veri bağlantıları
Kendiliğinden yenilenen veri
Veri birleştirme
Farklı sistemlerdeki kayıtların eşleştirilmesi
Veri modeli
Tabloların doğru bağlanması
Tanımlar
Ciro, kâr, müşteri: tek bir yerde
Yetkiler
Kim neyi görür?
Paylaşım ve abonelikler
Rapor doğru kişiye, doğru zamanda
Ortak kullanım
Aynı veri Excel'den ve diğer raporlardan
Görünen kısım: dashboard
Sayfalar, grafikler, filtreler, renkler. Kullanıcının her gün baktığı, sunumlarda gösterilen, kararların üzerinden verildiği kısım burası.
İyi bir rapor tasarımı çok şey kazandırır: Doğru soruya bir bakışta cevap verir, okurun gözünü önce en önemli rakama yönlendirir, ayrıntıya inmeyi kolaylaştırır ve raporun gerçekten kullanılmasını sağlar. Aynı veriyle hazırlanmış iki rapordan biri her sabah açılırken diğeri unutulabilir; farkı çoğu zaman tasarım yaratır.
İyi bir tasarım ile sağlam bir yapı birbirini tamamlar; biri olmadan diğeri yarım kalır. Rakamları tutmayan, yavaş açılan ya da her ay elle güncellenmesi gereken bir dashboard, ne kadar iyi tasarlanmış olursa olsun kısa sürede açılmaz olur.
Görünmeyen kısım
Kendiliğinden yenilenen veri
Power BI; ERP, muhasebe programı, CRM ya da Excel dosyaları gibi kaynaklara doğrudan bağlanır ve veriyi belirlenen saatlerde kendisi yeniler. Bağlantılar doğru kurulduğunda raporlar her sabah güncel veriyle hazır olur ve kimsenin elle bir şey yüklemesi gerekmez. Yenilemeyi sorunsuz tutmanın yollarını Power BI'da yenileme neden başarısız oluyor? yazımızda anlattık.
Farklı sistemlerdeki verinin birleştirilmesi
Şirketlerde veri çoğu zaman birden fazla sistemde durur: Aynı müşteri ERP'de bir kodla, CRM'de başka bir kodla tanımlanmış olabilir; aynı ürün e-ticaret tarafında bir adla, depoda başka bir adla geçebilir. Power BI'da bu kayıtlar bir eşleştirme tablosu ve kurallarla bir kez birbirine bağlanır ve her yenilemede kendiliğinden uygulanır. Böylece "bu müşteriye bütün kanallardan toplam ne sattık?" gibi sorular tek bir raporda cevap bulur.
Veri modeli
Veri modeli, satış, müşteri, ürün, tarih ve mağaza gibi tabloların birbirine nasıl bağlandığıdır. Doğru kurulmuş bir model, raporların hızlı açılmasını ve rakamların doğru hesaplanmasını sağlar. "Bu düşüş hangi bölgeden, hangi üründen?" gibi sorulara birkaç tıklamayla cevap bulunur. Modelin rapor hızına etkisini Power BI raporu neden yavaş açılır? yazımızda ayrıntısıyla anlattık.
Tek yerde duran tanımlar
Ciro, aktif müşteri, brüt kâr gibi göstergelerin ne anlama geldiği bir kez tanımlanır: İadeler düşülür mü, aktif müşteri son kaç ayı kapsar gibi. Tanımlar ortak bir modelde durduğunda bütün raporlar aynı tanımı kullanır; satışın da finansın da raporu aynı göstergeyi aynı şekilde hesaplar. Toplantılarda konuşulan, rakamın kendisi değil ne anlattığı olur. Rakamları raporlar arasında tutarlı tutmanın yollarını Power BI'da aynı metrik neden farklı rakamlar gösteriyor? yazımızda anlattık.
Yetkiler
Yetkiler, kimin hangi veriyi göreceğini belirler. Tek bir rapor, bölge müdürüne yalnızca kendi bölgesini, satış temsilcisine kendi müşterilerini, genel müdüre ise tamamını gösterebilir. Böylece herkes aynı raporu kullanır ve her biri kendi sorumluluğundaki rakamlara odaklanır.
Paylaşım
Rapor hazırlamak işin yarısıdır; diğer yarısı onu doğru kişiye, doğru zamanda ulaştırmaktır. Power BI bunun için birkaç yol sunar:
- Tek yerden paylaşım: Herkes raporu aynı adresten, her zaman güncel hâliyle ve kendi yetkisi kadarıyla görür.
- Uygulamalar: Bir ekibin kullandığı raporlar tek bir uygulamada toplanır ve ekibe birlikte sunulur.
- Teams ve telefon: Raporlar Teams içinde ve telefonda da açılır; bilgiye masa başında olmadan da ulaşılır.
- Onaylı veri: Şirketin güvenilir rapor ve verileri işaretlenir; kullanıcı hangisini kullanacağını bilir.
Abonelikler ve uyarılar: Rapor yöneticiye gelir
Abonelikle raporun güncel hâli, belirlenen gün ve saatte, örneğin her pazartesi sabahı, yöneticinin e-postasına gelir. Uygun lisansla raporun tamamı PDF ya da PowerPoint olarak da eklenebilir. Yönetici bilgiyi alışık olduğu yerden, e-postasından alır; raporu hazırlayıp göndermek için kimsenin zaman harcaması gerekmez.
Uyarılar ise bir rakam belirlenen eşiği aştığında haber verir: Stok kritik seviyeye düştüğünde ya da günlük satış hedefin altında kaldığında e-posta ya da telefon bildirimi gelir. Önemli bir değişiklik, raporun açılmasını beklemeden fark edilir.
Aynı veri Excel'den ve diğer raporlardan
İyi kurulmuş bir veri modeli yalnızca tek bir raporu beslemez. Aynı model başka raporlarda da kullanılabilir, Excel'den canlı olarak bağlanıp pivot tablolarla analiz edilebilir. Excel'le çalışmayı seven ekipler alışkanlıklarını korurken aynı tanımlarla, aynı rakamlarla çalışır.
Bu kısım zayıf kaldığında ne olur?
Görünmeyen kısım ihmal edildiğinde, belirtiler genellikle şunlardır:
- Farklı raporlardaki rakamlar birbirini tutmaz.
- Veri rapordan kopyalanıp başka dosyalarda yeniden hesaplanır; zamanla aynı göstergenin farklı rakamları dolaşmaya başlar.
- Her yeni rapor için veri baştan hazırlanır; yeni bir talep uzun sürer.
- Raporlar yavaş açılır.
- Yöneticilere bilgi hâlâ elle hazırlanan dosyalarla ulaşır.
Bu sorunların kaynağı çoğu zaman ekranın kendisi değil, arkasındaki yapıdır.
Nereden başlamalı?
İyi haber şu: Beklenen verimi almak için mevcut raporları baştan yapmak çoğu zaman gerekmez. Önerimiz şu sırayla ilerlemek:
Tanımları ve veriyi tek bir yerde toplamak
Rakamlar tutmuyorsa ilk iş budur.
Veri modelini sadeleştirmek
Raporlar hızlanır, yeni talepler kolaylaşır.
Paylaşımı ve abonelikleri kurmak
Raporlar doğru kişilere, doğru zamanda ulaşmaya başlar.
Görünmeyen kısım güçlendikçe, var olan ekranlar da kendiliğinden değer kazanır.
Sonuç
Dashboard, Power BI'ın en çok bilinen yüzü ve önemli bir parçası. Power BI'dan beklenen verim, iyi tasarlanmış ekranların; kendiliğinden yenilenen veri, tek yerde duran tanımlar, doğru kurulmuş model, yetkiler ve raporları insanlara ulaştıran paylaşım ile aboneliklerle bir araya gelmesinden doğar.
Mevcut Power BI yapınıza birlikte bakıp, beklediğiniz verimi neyin engellediğini bulabiliriz.